Μου αρέσουν τα ταξίδια αλλά φοβάμαι.

᾽Μου αρέσουν τα ταξίδια αλλά φοβάμαι᾽. 

Έχασα την αποφοίτηση της κόρης μου, γιατί ήταν στο εξωτερικό᾽.

´Κάθε φορά που θα ταξιδέψω,  αρχίζω να νιώθω πανικό μια βδομάδα πριν᾽.

Δηλώσεις που είτε τις είπαμε, είτε τις ακούσαμε να τις λένε άλλοι. Εξάλλου, η φοβία για τα αεροπλάνα (αεροφοβία) είναι ένα συχνό φαινόμενο αφού φαίνεται να απασχολεί μέχρι και το 20% του γενικού πληθυσμού. Αυτό είναι ένα σχετικά ψηλό ποσοστό ιδιαίτερα εάν αναλογιστεί κανείς ότι στατιστικές καταδεικνύουν τα αεροπλάνα να είναι το ασφαλέστερο μέσο μαζικής μεταφοράς. 

Λαμβάνοντας υπόψιν αυτό το δεδομένο, τότε γιατί τόσοι πολλοί άνθρωποι να αναπτύσσουν φοβία για τα αεροπλάνα;

Συμπεριφοριστικές θεωρίες ψυχολογίας εξηγούν ότι μια αρχική τραυματική εμπειρία μπορεί να αποτελέσει τον πυρήνα μιας φοβίας. Οι θεωρίες αυτές υποστηρίζουν ότι μία φοβία δημιουργείται όταν ένας άνθρωπος συνδέσει ένα συγκεκριμένο γεγονός ή ερέθισμα με την εμπειρία και τα συναισθήματα του άγχους ή του πανικού. Έτσι, το άγχος ή ο πανικός γίνεται η εξαρτημένη αντίδραση κάθε φορά που ο άνθρωπος αναβιώνει το ίδιο ή και παρόμοιο γεγονός. 

Ωστόσο, και ειδικά στην περίπτωση της αεροφοβίας, φαίνεται πως η συμπεριφοριστική θεωρία δεν μπορεί να εξηγήσει όλες τις περιπτώσεις ατόμων που υποφέρουν με την φοβία για τα αεροπλάνα. Κι αυτό γιατί, ένας μεγάλος αριθμός ατόμων με την συγκεκριμένη φοβία δεν φαίνεται να είχε προηγούμενη αρνητική εμπειρία. Κάποιοι μάλιστα, φαίνεται να έχουν αναπτύξει αυτή τη φοβία χωρίς καν να έχουν ταξιδέψει ποτέ προηγουμένως! Φυσικά, (και σύμφωνα με τα δημογραφικά χαρακτηριστικά ατόμων που βιώνουν την αεροφοβία), φαίνεται πως αυτή πολλές φορές είναι συνδεδεμένη και με άλλες φοβίες όπως η κλειστοφοβία, η ακροφοβία, φοβία για το νερό, ή κοινωνική φοβία κτλ. Δηλαδή, κάποιος που φοβάται τα ύψη φοβάται και τα αεροπλάνα αφού αυτά ανεβαίνουν μέχρι και 35, 000 πόδια πάνω από τη γη. Και όμως, ακόμα και έτσι,  εξακολουθεί να υπάρχει ένα ποσοστό ανθρώπων που δεν φαίνεται να ανήκουν σε καμία από αυτές τις κατηγορίες: δηλαδή άτομα που δεν είχαν προηγούμενη τραυματική εμπειρία, αλλά ούτε και οποιαδήποτε άλλη φοβία που να συνδέεται με τα αεροπλάνα (πχ ακροφοβία).

Τότε, χωρίς καμιά προηγούμενη τραυματική εμπειρία ή και καμία σύνδεση με άλλες φοβίες πως είναι δυνατόν κάποιος να αναπτύξει αυτή την φοβία;

Κοινωνικές θεωρίες υποστηρίζουν πως είναι δυνατόν κάποιος να αναπτύξει μία φοβία, χωρίς ο ίδιος να είχε ποτέ άμεση σχέση με τραυματική εμπειρία, αλλά απλά και μόνο επειδή το παρατήρησε να συμβαίνει σε άλλους ανθρώπους. Με άλλα λόγια, η φοβία είναι κάτι που μπορεί να μαθευτεί επίσης, εκτός και από το να βιωθεί. 

Και εδώ είναι που τα μέσα μαζικής ενημέρωσης παίζουν καθοριστικό ρόλο. Είναι φανερό ότι ειδήσεις που σοκάρουν ενδιαφέρουν περισσότερο και γι’ αυτό και προβάλλονται περισσότερο αλλά και εντονότερα. Μεγάλοι υπότιτλοι για την συντριβή ενός αεροσκάφους κάνουν τον γύρο του κόσμου, ενώ τα στατιστικά που αποδεικνύουν ότι τα αεροπλάνα είναι το ασφαλέστερο μέσο μαζικής μεταφοράς περνούν απλά απαρατήρητα. 

Επομένως, είναι σημαντικό να υπογραμμιστεί ότι ο τομέας των αερομεταφορών είναι ένα ελεγχόμενο περιβάλλον, που απαρτίζεται από αυστηρούς κανονισμούς και πρότυπα, κάνοντας τρομερά δύσκολο το ενδεχόμενο να ᾽πάει κάτι λάθος᾽. Για παράδειγμα, από το καλοκαίρι του 2020, όλες οι αεροπορικές που βρίσκονται κάτω από ευρωπαϊκό καθεστώς και ελέγχονται από τα ευρωπαϊκά πρότυπα ασφάλειας, θα υποχρεούνται να εφαρμόζουν την χρήση ψυχομετρικών τεστ στην επιλογή πιλότων όπως επίσης και την εφαρμογή προγράμματος ψυχολογικής υποστήριξης για τους πιλότους. Και οι δύο κανονισμοί, έχουν ως κύριο μέλημα την βελτιστοποίηση της ασφάλειας και την αποτροπή οποιοδήποτε ενδεχομένου να ᾽πάει κάτι λάθος᾽. Εάν κανείς αναλογιστεί, ότι εκατομμύρια άνθρωποι οδηγούν το αυτοκίνητο τους καθημερινά χωρίς ποτέ κανείς να ελέγξει εάν έχουν σώας τα φρένα᾽, θα αντιληφθεί αμέσως ότι στον τομέα των αερομεταφορών, τουλάχιστον σε θέματα που αφορούν την ψυχική υγεία έχουν γίνει τεράστια άλματα!

Συνεπώς, αυτό το άρθρο έχει ως κύριο σκοπό να στρέψει την προσοχή της κοινής γνώμης προς τα πράγματα που λειτουργούν σωστά στους αερομεταφορείς, και που προφανώς είναι πολύ περισσότερα από τα πράγματα που μπορεί να πάνε λάθος. Η παροχή πληροφοριών σχετικά με το πως δουλεύουν οι αερομεταφορείς είναι σημαντικός παράγοντας όσον αφορά την αντιμετώπιση της αεροφοβίας. 

Σοφία Αντωνίου – Αεροπορική Ψυχολόγος 

%d bloggers like this:
search previous next tag category expand menu location phone mail time cart zoom edit close